مقایسه دو شرح مشهور الفیه ابن‌مالک: شرح ابن‌عقیل و شرح سیوطی
32 بازدید
مقطع: فوق لیسانس
نقش: راهنما
دانشگاه: دانشکده زبان‌های خارجی اصفهان
تاریخ دفاع: 1388
نام استاد/نام دانشجو : الهه صفیان
کتب صرف و نحو نقش مهمی در آموزش زبان عربی دارد، وبسیاری از این کتاب ها به دست نحویان برجسته‌ای نگاشته شده که از دیر زمان کوشیده‌اند مسائل صرف و نحو را بر پایه قواعد برگرفته از قرآن کریم، حدیث شریف، کلام قابل اعتماد عرب، و شعر عربی قدیم تبیین کنند؛ واین گونه بود که مکاتب مختلف نحوی در جهان اسلام پا به عرصه‌ وجود گذاشت. مکاتب بصره، کوفه، بغداد، اندلس، ومکتب مصر و شام از جمله این مکاتب است. هر چند پیروان این مکاتب در بسیاری از قواعد اساسی با یکدیگر هماهنگ‌‌اند ولی در جزئیات و روش بحث اختلاف نظر دارند. از این میان ألفیه ابن‌مالک (هزار بیت عربی در قالب مثنوی) منظومه‌ای است تعلیمی که جمال‌الدین ابو‌عبد‌الله محمد‌ بن‌ مالک جیّانی از نحویان بزرگ مکتب اندلس در قرن هفتم هجری آن را در بحر رجز به رشته نظم در‌آورده، و از همان زمان توجه شارحان بسیاری را به خود جلب کرده است؛ از بین مشهورترین این شروح می‌توان به شرح ابن‌عقیل (بهاء‌الدین عبد‌الله بن ‌عبد‌الرحمن درگذشته به سال 769 هجری)، و شرح سیوطی (جلال‌‌‌الدین عبد‌الرحمن بن‌ ابی‌بکر درگذشته به سال 911 هجری) معروف به البهجه المرضیه اشاره کرد که نگارندگان هر دو از مکتب مصر و شام بوده‌اند. از آنجا که این دو اثر از دیرباز مورد توجه حوزه های علمی و دانشگاه های جهان اسلام و به ویژه ایران قرار گرفته‌، آشنایی با درونمایه و روش بحث آن‌ها ضروری به نظر می‌رسد. پایان‌نامه حاضر به مقایسه این دو شرح از منظر شواهد و سبک شرح در هر یک پرداخته است، و شامل سه فصل است؛ فصل اول نگاهی گذرا بر تاریخچه نحو ومکاتب نحوی دارد وسپس به معرفی زندگی، سبک، وآثار سراینده الفیه، و دو شارح مشهورش ابن‌عقیل، وسیوطی اهتمام ورزیده و در پی آن اشاره‌ای اجمالی به شروح و انواع آن داشته است. در فصل دوم شواهد دو شرح در چهار جدول تنظیم یافته و ذیل هر یک نتائج آماری مربوط ارائه شده است. همچنین در این فصل نمونه‌ای از این شواهد همراه با توضیحات لازم آمده است. در فصل سوم به بررسی سبک هر یک از دو شارح از زوایای گوناگون وسپس مقایسه آن دو پرداخته شده است. واژگان کلیدی: الفیه ابن مالک، شرح، ابن عقیل، سیوطی، مقایسه